در سالهای اخیر، سیگارهای الکترونیکی یا ویپ به یکی از پرفروشترین محصولات جایگزین سیگار سنتی تبدیل شدهاند. بسیاری از مصرفکنندگان این سؤال را دارند: آیا سیگار الکترونیکی مضر است؟ آیا تحقیقات علمی این موضوع را تأیید میکند؟ در این مقاله بهصورت جامع و بر اساس منابع معتبر جهانی به بررسی مضرات، مزایا و یافتههای علمی درباره ویپ میپردازیم.
سیگار الکترونیکی چیست و چگونه کار میکند؟
سیگار الکترونیکی یا ویپ، دستگاهی است که با استفاده از یک باتری، مایع مخصوص (ایلیکویید) را گرم کرده و به بخار تبدیل میکند. این بخار توسط کاربر استنشاق میشود. برخلاف سیگار سنتی، در ویپ عمل احتراق (سوختن) وجود ندارد، به همین دلیل بسیاری آن را جایگزینی کمخطرتر میدانند. اما آیا واقعاً بیخطر است؟
مضرات سیگار الکترونیکی از نظر علمی
۱. نیکوتین و وابستگی
اکثر ویپها حاوی نیکوتین هستند؛ مادهای بسیار اعتیادآور که میتواند:
-
باعث افزایش ضربان قلب و فشار خون شود
-
وابستگی شدید ایجاد کند
-
بر رشد مغز نوجوانان تأثیر منفی بگذارد
طبق گزارشهای منتشرشده توسط World Health Organization، نیکوتین برای نوجوانان و زنان باردار خطرناک است و مصرف آن توصیه نمیشود.
۲. آسیبهای ریوی (EVALI چیست؟)
در سال ۲۰۱۹ مواردی از آسیب حاد ریوی مرتبط با ویپ گزارش شد که به نام EVALI شناخته میشود. بررسیهای انجامشده توسط Centers for Disease Control and Prevention نشان داد بسیاری از این موارد با مایعات غیرمجاز حاوی THC و ویتامین E استات مرتبط بودهاند.
این موضوع نشان میدهد استفاده از مایعات استاندارد و معتبر اهمیت زیادی دارد.
۳. وجود مواد شیمیایی مضر
۳. وجود مواد شیمیایی مضراگرچه ویپ فاقد دود ناشی از سوختن تنباکو است، اما بخار آن میتواند حاوی:
-
فلزات سنگین (مانند نیکل و سرب)
-
ترکیبات آلی فرّار
-
برخی مواد تحریککننده دستگاه تنفسی
باشد. میزان این مواد معمولاً کمتر از سیگار سنتی است، اما صفر نیست.
۴. اثرات احتمالی بر قلب و عروق
مطالعات اولیه نشان دادهاند که مصرف نیکوتین از طریق ویپ میتواند:
-
فشار خون را افزایش دهد
-
باعث تنگی موقت عروق شود
-
احتمال مشکلات قلبی را در مصرف طولانیمدت بالا ببرد
با این حال، تحقیقات بلندمدت هنوز ادامه دارند.
آیا ویپ از سیگار معمولی کمخطرتر است؟
برخی نهادهای سلامت عمومی از جمله Public Health England اعلام کردهاند که سیگار الکترونیکی احتمالاً نسبت به سیگار سنتی کمضررتر است؛ زیرا فاقد بسیاری از مواد سمی حاصل از سوختن تنباکو است.
اما نکته مهم این است:
«کمضررتر» به معنی «بیضرر» نیست.
تحقیقات علمی درباره سیگار الکترونیکی چه میگویند؟
تحقیقات علمی درباره سیگار الکترونیکی چه میگویند؟مطالعات کوتاهمدت:
-
کاهش مواجهه با برخی مواد سرطانزا نسبت به سیگار سنتی
-
بهبود نسبی علائم تنفسی در برخی افراد سیگاری که به ویپ روی آوردهاند
مطالعات بلندمدت:
-
هنوز دادههای چند دههای در دسترس نیست
-
احتمال بروز مشکلات ریوی و قلبی در مصرف طولانیمدت در حال بررسی است
از آنجا که ویپ محصولی نسبتاً جدید است، برای قضاوت قطعی درباره اثرات ۳۰ تا ۴۰ ساله آن هنوز زمان لازم است.
چه کسانی نباید از سیگار الکترونیکی استفاده کنند؟
-
نوجوانان و افراد زیر ۱۸ سال
-
زنان باردار
-
افراد غیرسیگاری
-
کسانی که بیماریهای قلبی یا ریوی دارند (مگر با مشورت پزشک)
اگر هدف شما ترک سیگار است
اگر به دنبال ترک سیگار هستید، روشهای تأییدشدهتری نیز وجود دارد مانند:
-
آدامس و چسب نیکوتین
-
داروهای تجویزی
-
مشاوره تخصصی ترک دخانیات
ویپ در برخی کشورها بهعنوان ابزار کاهش آسیب برای افراد سیگاری بالغ مطرح شده است، اما برای شروع مصرف نیکوتین توصیه نمیشود.
جمعبندی نهایی برای خریداران
✅ ویپ معمولاً از سیگار سنتی کمضررتر است
❌ اما کاملاً ایمن نیست
⚠️ حاوی نیکوتین و مواد بالقوه آسیبرسان است
📚 تحقیقات همچنان ادامه دارد
اگر تصمیم به خرید سیگار الکترونیکی دارید، آگاهی از مزایا و معایب آن ضروری است. انتخاب آگاهانه یعنی توجه به سلامت خود در کنار تصمیم مصرف.